Filmen op de Leica M

door: Daimon Xanthopoulos | daimon.nl
Toen ik voor het eerst hoorde dat de nieuwe Leica M een filmfunctie kreeg dacht ik dat ze een grapje maakten. Wie wil er nu filmen met een Leica M camera. Ik maak al een aantal jaren multimedia producties van mijn fotodocumentaires. Wat ooit begon met beeldradio (audio gecombineerd met fotografie) is uitgegroeid tot korte online films waar fotografie en video naast of met elkaar een verhaal vertellen. De reden waarom ik niet alleen maar fotografeer is, omdat we als kijker ook niet alleen een krant meer lezen. Een verhaal vertellen met beeld kan op zoveel manieren. Tegenwoordig bedien ik niet alleen de traditionele media platformen zoals een krant of magazine, maar richt ik me ook op de snel bewegende sociale media en de wereld van het internet. 

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Ik fotografeer al mijn hele carrière met Leica camera’s en objectieven. Begon ooit met een Leica M6 en later de Leica MP camera’s. De laatste jaren fotografeer ik met het Leica S systeem, een geweldige middenformaat camera en de beste objectieven voor reportage werk, maar niet te vergelijken met het compacte bescheiden uiterlijk van een Leica M. Voor mijn filmproducties begon ik met traditionele videocamera’s, maar ik ontdekte al snel dat ik de fotografische look & feel miste. Ik film tegenwoordig dan ook veel met camera’s voorzien van Super-35 CMOS film-sensors. Dit zijn dan weer direct veel grotere videocamera’s en je kan er dan ook niet makkelijk mee fotograferen.

Een Leica M die ook kan filmen leek me dus toch het proberen waard en om heel eerlijk te zijn miste ik het Leica M systeem ook wel. Vooral de kleine omvang van de camera en zijn bescheiden uiterlijk maken het een ideaal stuk gereedschap voor mijn soort documentaire fotografie. Transcontinenta, de Leica importeur in Nederland, stelde tijdelijk een assortiment objectieven ter beschikking, waarmee ik de nieuwe M kon testen in een documentaire genaamd “De laatste rit”. Deze gaat over mensen met een passie voor stoomtreinen en ben ik ooit begonnen op mijn Leica MP met diafilm.

De Leica M met zelfgemaakte windprotectie en ND filter.

De Leica M met EVF en zelfgemaakte windprotectie. Op de lens een variable ND filter zodat ik ook met open diafragma kan filmen bij veel licht. Een prachtig en compact geheeld.


De nieuwe Leica M

De Leica M (type 240) is zoals alle voorgaande Leica M camera’s stevig gebouwd met alleen de meest noodzakelijke bedieningsknoppen. Naast een meetzoeker heeft de nieuwe Leica M voor het eerst ook, als optie, een elektronische opsteekzoeker gekregen. Om eerlijk te zijn vond ik het eerst maar niets, maar het is bij nader inzien toch wel een geweldige toevoeging. Allereerst omdat je hiermee allerlei objectieven op de camera kan gebruiken die voorheen niet correspondeerden met de frames van je optische zoeker. Neem bijvoorbeeld een Leica R 200mm. Via de elektronische opsteekzoeker kijk je zoals bij een spiegelreflex gewoon door de lens en weet je precies wat je fotografeert. Maar behalve dat het mooi werkt met de tele- of extreem wijde objectieven, is de elektronische opsteekzoeker vooral onmisbaar voor filmmakers. Een goede videocamera heeft een digitale zoeker om te kunnen scherpstellen en om het beeld te kunnen kaderen. Ook mensen die filmen met DSLR camera’s investeren grote bedragen in goede digitale zoekers die aan de camera’s worden gemonteerd via HDMI kabels. De Leica M opsteekzoeker daarentegen past in je broekzak, heeft geen externe voeding nodig en schuif je zo zonder kabels op je camera flitsschoen. Alles wat ik filmde, deed ik met deze kleine opsteekzoeker en dit werkte bijzonder prettig én nauwkeurig.

De Leica M tijdens het filmen op een compacte en lichte glider.

De Leica M tijdens het filmen op een compacte en lichte glider.

Scherpstellen

Er is nog een groot voordeel van filmen met een Leica M waar ik nooit over nagedacht had, namelijk het scherpstellen. Dit is met een digitale zoeker of LCD-scherm altijd lastig, vooral bij full-frame camera’s met lichtsterke objectieven. Dit komt omdat bij alle zoekers het beeld verkleind wordt en dus al snel scherp oogt. De Leica M heeft een paar mooie oplossingen hiervoor. Allereerst heeft de camera pixel peaking, wat bekend is in de videowereld, maar iets wat we weinig tegenkomen in de professionele fotocamera’s. Bij pixel peaking kleuren de randen rood of wit van de onderwerpen die scherp zijn. Een andere functie is dat de camera bij het scherpstellen automatisch naar 100% beeld zoomt, waardoor je tot op de pixel nauwkeurig kunt scherpstellen. Erg fijn en precies, vooral met teleobjectieven en grote diafragma’s. Wanneer je de ontspan-knop aanraakt om te starten met filmen, schakelt de camera weer naar het gehele beeld. Als laatste, en dit gebruikte ik erg vaak, is daar natuurlijk het meetzoekersysteem. Deze zeer nauwkeurige scherpstelmethode werkt fantastisch. Tijdens het filmen kun je, via de altijd beschikbare mechanische meetzoeker, de scherpstelling zeer nauwkeurig instellen en controleren.

Deze foto maakte ik terwijl ik filmde. Leica M met apo-telyt-M 135mm f/3.4

Deze foto maakte ik terwijl ik filmde. De kleuren zijn mooi en het beeld helder. Leica M met apo-telyt-M 135mm f/3.4

Als je fotografeert en filmt tegelijk let dan wel goed op je sluitertijden. Bij filmen gebruik je geen snelle sluitertijden wat bij fotografie voor bewegingsonscherpte kan zorgen.

Als je fotografeert en filmt tegelijk let dan wel goed op je sluitertijden. Bij filmen gebruik je geen snelle sluitertijden wat bij fotografie voor bewegingsonscherpte kan zorgen.

Beeldkwaliteit

Het videobeeld van de Leica M camera vind ik erg mooi. De kleuren zijn vol en de contrasten helder. De camera gebruikt 4:2:2 kleur subsampling wat we eigenlijk alleen tegenkomen in de duurdere professionele videocamera’s. Kleur subsampling in 4:2:2 komt in het kort  neer op meer kleurinformatie en daardoor meer gradaties in de kleuren. Het is een wat technisch verhaal, maar ik vergelijk het vaak met een 8 bits of 16bits beeld. Wat het videobeeld waarschijnlijk ook zo scherp en helder maakt,  is het feit dat de camera geen AA filter voor de sensor heeft. Ook de praktische en snelle handmatige bediening van de belichting werkt zoals bij het fotograferen op een M en zorgt ervoor dat je mooie controle houdt over het beeld. Ik gebruikte soms wel eens een ND-filter tijdens het filmen, wat vooral nodig is om niet te veel te hoeven diafragmeren bij fel zonlicht. Verder hoef ik natuurlijk niet uit te leggen dat de beschikbare objectieven voor deze camera van de aller hoogste kwaliteit zijn, wat het echt een feest maakt om mee te werken. Ik gebruikte in de film een grote diversiteit aan Leica objectieven van de Apo-Telyt M 3.4/135mm in de trein tot de Super-Elmar M 3.4/18mm in de werkloods. De interviews zijn gefilmd met de altijd waanzinnige Summilux M 1.4/35mm Asph,  Elmar Macro M 4/90mm en een Summicron M 2/50mm. Wanneer ik uit de hand werkte,  gebruikte ik vooral de Summicron M 2/28mm Asph of de nieuwe Super-Elmar M 3.4/21mm Asph.

Zoals ik al vertelde is het werken met de meetzoeker tijdens filmen echt heel handig, omdat je niet hoeft te turen naar een digitaal scherm, maar je kan het “live” snel en soepel checken in de optische meetzoeker. Het tweede voordeel van de M objectieven is dat ze zijn gemaakt voor handmatig scherpstellen en dus een prettige langere scherpstelslag hebben. Bij autofocusobjectieven is die slag zo klein mogelijk gemaakt, waardoor de lens snel scherpstelt. Hierdoor schiet je vaak voorbij het scherpstelpunt wat zichtbaar is in de uiteindelijke video. Het diafragma op Leica M objectieven is niet traploos instelbaar, dus daar moet je wel even rekening mee houden.

De Leica M in actie tijdens de film opnames.

De Leica M in actie tijdens de film opnames.


Audio

Eén van de belangrijkste elementen bij het maken van een professionele film is de audio en toch blijkt dit één van de meest over het hoofd geziene zaken. Een goede film met slecht geluid is waardeloos en wat de objectieven zijn voor camera’s, zijn de microfoons voor geluid. De Leica M heeft een ingebouwde mono microfoon die boven verwachting presteert. Het is de best klinkende ingebouwde microfoon die ik tot nu heb gehoord bij fotocamera’s. Ik gebruikte de ingebouwde microfoon niet om de audio van de film mee op te nemen, maar hij diende als guide-spoor. De audio namen we op met een Sonosax SX4r recorder. Daarnaast gebruikten we Audio LTD Envoy zenders en een Sennheiser MKH 50 microfoon. De treingeluiden namen we op met speciale Earthworks microfoons die in een stereo opstelling stonden. Voor elke opname klappen we. Dit dient als hulp om de audio later precies onder de video guide-audio te kunnen zetten. Het is wat uitgebreid, maar werkt perfect. Een groot voordeel van de audio los opnemen, en later samen te voegen, is dat je als cameraman niet vast zit aan je geluidsman. Zo behoud ik mijn snelle fotografische manier van werken en hoef ik op de camera niet telkens op de audioniveau’s te letten. Ondanks onze high-end audio opstellingen, hield de Leica M microfoon, die ik een pluizig jasje had gegeven tegen de wind, zich bijzonder goed en bleef ons verbazen.

De audio wordt opgenomen op een externe recorder voor nog betere kwaliteit maar de geluidsman zit niet vast aan de camera waardoor je vrij kunt werken.

De audio wordt opgenomen op een externe recorder voor nog betere kwaliteit maar de geluidsman zit niet vast aan de camera waardoor je vrij kunt werken.

Alle audio wordt in de studio sync gelegd en nabewerkt waar nodig.

Alle audio wordt in de studio sync gelegd en nabewerkt waar nodig.

Beperkingen

Wie de EVF op de Leica M camera gebruikt kan hierdoor niet een externe microfoon aansluiten. Het is een beperking, maar wie met externe microfoons opneemt kan toch al beter een externe recorder gebruiken. De mono mic van de Leica M kan dan mooi dienen als guide-spoor en door voor het filmen te klappen kun je de audio eenvoudig later vervangen door een hoge kwaliteit opname. Waar je op moet letten is de 4GB maximum bestandsgrootte. Vergeet dit vooral niet bij interviews, want anders stopt de camera met opnemen terwijl iemand nog aan het vertellen is. Wat ik zelf het meest jammer vind is het ontbreken van een HDMI out poort. Hier zou met behulp van externe videorecorders de compressie in de camera omzeild kunnen worden voor een nog hogere beeldkwaliteit in video. We moeten echter ook weer niet vergeten dat dit geen dedicated videocamera is, al is het beeld nog zo mooi. Het is een echte ”fotografencamera”, die de multimedia makers onder ons óók kunnen gebruiken door de mooie videofunctie. Hoewel ik eerst erg sceptisch was bij het horen van een videomogelijkheid in een Leica M, ben ik er ondertussen erg blij mee en zal ik het ook zeker in de toekomst blijven gebruiken.

De film

De film is gemonteerd in Final Cut Pro X en audio-nabwerking is gedaan in Protools. Muziek is speciaal gemaakt voor deze film door Stef Osadzinski & Ute Apfelstedt. Met dank aan Tata Steel IJmuiden en Corus Stoom IJmuiden en natuurlijk Piet Lubbers † Velsen-Noord, 20 augustus 2013.

 

Over Transcontinenta

Transcontinenta (www.transcontinenta.nl) is importeur van bekende A-merken op het gebied van fotografie, video, print en interactieve educatie. Onze merken zijn: Leica, Tamron, Gitzo, Lensbaby, Metz, broncolor, VISATEC, kobold, Bushnell, Carl Zeiss, Tamrac, Kenko, HP, Lexar, Multiblitz, Lastolite, Datacolor, Mola, Hedler, Datacolor, Polaroid, The Impossible Project, Juden Juka, Gossen, Artisan & Artist, Lenspen, Gary Fong, Azden, Novoflex, Tetenal, Technotape, B&W International, Delkin, Telefunken, Kaiser Fototechnik, Rotatrim, Agfa, ION the Actioncam en Cotton Carrier. Bezoekadres en Pro-Room: Tarwestraat 29 2153 GE Nieuw-Vennep
Dit bericht werd geplaatst in Camera's, M-Systeem, Review, Video en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Filmen op de Leica M

  1. Kees van der Horst zegt:

    Kwaliteit verloochend zich niet, doet me denken aan de oude Odintijd in Nijmegen
    Met vriendelijke groet Kees van der Horst

  2. Prachtig, indrukwekkend… kwalitatief en inhoudelijk. Mijn complimenten.
    Met vriendelijke groet,
    Wim Olyslager
    MediaXpert.nl

Reacties zijn gesloten.